به گزارش روابط عمومی حوزه هنری انقلاب اسلامی، صد و سی وهفتمین کلاس مثنویخوانی، صبح روز چهارشنبه ۲۹ بهمن ماه ۱۴۰۴ با ارائه محمدرضا سنگری، پژوهشگر ادبیات و عرفان و حضور علاقهمندان به مثنوی و فلسفه و عرفان، در اتاق ۴۰۲ حوزه هنری برگزار شد.
آغازگر جلسه مثنویخوانی این هفته، آوازخوانی حشمتالله نوروزی بود. حشمتالله نوروزی که از هنرمندان خوشنویس حوزه هنری است، غزلی از مولانا را با این مطلع به آواز خواند: «ما در ره عشق تو اسیران بلاییم/کس نیست چنین عاشق بیچاره که ماییم/ بر ما نظری کن که در این شهر غریبیم/ بر ما کرمی کن که در این شهر گداییم/ زهدی نه که در کنج مناجات نشینیم/ وجدی نه که در گرد خرابات برآییم/ نه اهل صلاحیم و نه مستان خرابیم/ اینجا نه و آنجا نه که گوییم کجاییم»
این آواز و اشعار مورد پسند و استقبال حضار در جلسه قرار گرفت و با تشویق همراه شد.
تاملی در فرهنگ نیایش و مناجات
محمدرضا سنگری پس از این اجرای آوایی با اشاره به اینکه این غزل مولانا خودش یک مناجات است، افزود: در آستانه ضیافت الهی، خوب است به فرهنگ مناجات و نیایش که بهترین فرصتش ماه رمضان است بپردازیم. فرصتی که ویژه این ماه و جزء لاینفک همه ادیان است. در آثار دینی از جمله دین زرتشت بخش عمده متون به دعا و نیایش اختصاص دارد.
وی نخستین ویژگی دعا و نیایش در فرهنگ قرآنی را خاضعانه و خاشعانه خواستن دانست و ادامه داد: در حالت اضطرار، انسان مانند غریقی است که دستهایش را بالا میآورد و از عمق دل چیزی طلب میکند تا شاید امیدی باشد و کمکی برسد. در دعای جوشن کبیر میخوانیم: سُبْحانَکَ یَا لَاإِلٰهَ إِلّا أَنْتَ، الْغَوْثَ الْغَوْثَ، خَلِّصْنا مِنَ النَّارِ یَا رَبِّ. این صدای کسی است که در آستانه غرق شدن و اوج استغاثه است.
به گفته سنگری دعا گفت وگو با معشوق است و نیایش باید کاملاً عاشقانه و خاضعانه باشد.
این پژوهشگر در سخنانش با تاکید براینکه باید عاشقانه دعا کنیم گفت: نیایش باید اینطور باشد که گویا در حال صحبت با معشوقمان هستیم بنابراین عاشقانه و مهرورزانه دعا کنیم. سومین ویژگی سادگی و بیتکلفی دعاست. دعا باید صمیمانه و بیپیرایه باشد. نیاز نیست دعای ما خیلی شیک باشد. خدا دوست دارد بیپیرایه با او حرف بزنیم. ویژگی چهارم دعا این است که متضرعانه و اشکآلود باشد چراکه اشک، ترجمان صداقت انسان است، از سمت قلب میآید و دعا از قلب شکسته شده پذیرفته میشود. خدا در دلهای شکسته جا دارد.
وی پنجمین ویژگی دعا را امیدواری دانست و یادآور شد: دعا باید امیدوارانه باشد اصلاً همین که دعا میکنیم یعنی استجابت آغاز شده است و دعا همان لبیک الهی است و در این شعر هم گفته میشود «گفت لبیکم نمیآید جواب/ زان همیترسم که باشم رَدِ باب/ گفت آن الله تو لبیک ماست/ و آن نیاز و درد و سوزت، پیک ماست»
از دیدگاه محمدرضا سنگری آخرین ویژگی دعا ونیایش شکیبورزانه بودن آن است. وی اظهار کرد: باید باور داشته باشیم دعاهایی که اجابت نمیشوند به سود ما بودهاند. وقتی دعا میکنیم و دیر مستجاب میشود این تأخیر نشان از حکمت الهی است.
در بخش دوم جلسه محمدرضا سنگری به ادامه داستان طوطی و بازرگان پرداخت و یادآور شد: مولانا از تعلیق در قصه استفاده میکند. بحث حکیمانه ایجاد میکند و بعد قصه را ادامه میدهد.
وی افزود: در جلسه قبل، رسیدیم به آنجا که بازرگان قصه طوطیان را برای طوطیاش تعریف کرد. در اینجا مولانا اندوه بازرگان را توصیف میکند و یکی از آیات قرآن را به نوع خاصی تفسیر میکند. در این آیه خداوند فرموده «لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فی کَبَدٍ» یعنی ما انسان را در رنج آفریدیم. اینکه هیچ موجودی به انداره انسان طول نمیکشد تا بزرگ شود و تمام موجودات در نهایت طی ۷ سال به بلوغ و کمال میرسند. در حالیکه پروسه بزرگ شدن انسان و به استقلال رسیدنش خیلی طولانی است. نکته دوم که مولانا مطرح میکند این است که انسان عامل رنج خویش است و برای خود دردسر میسازد و مشکل ایجاد میکند. نکته سوم این است که رنج، زمینه رشد انسانی است و انسان با رنج شکفته میشود، رشد پیدا میکند و کمال، مستلزم رنج است.
بخش پایانی کلاس مثنوی خوانی خوانش اشعار مثنوی و ادامه داستان طوطی و بازرگان و توضیحات این استاد دانشگاه بود.
چون شنید آن مرغ کان طوطی چه کرد
پس بلرزید، اوفتاد و گشت سرد
خواجه چون دیدش فتاده همچنین
بر جهید و زد کله را بر زمین
چون بدین رنگ و بدین حالش بدید
خواجه بر جست و گریبان را درید
گفتای طوطیِ خوبِ خوشحنین
این چه بودت؟ این چرا گشتی چنین
نظر شما